Danka Petrović

Planiranju razvoja elektrodistributivne mreže na DP Elektrodistribucija Beograd prethodio je intenzivan rad na formiranju simulacionog modela mreže, za različita operativna stanja. Simulacioni modeli formirani su u softverskom paketu „Tokovi snaga“. Formirani su modeli za maksimalna nejednovremena opterećenja TS 110/h kV u zimskom i letnjem periodu. Za tako formirane simulacione modele izvršena je analiza postojećeg stanja mreže kroz koju su sagledana opterećenja svih elemenata srednjenaponske mreže, naponske prilike u svakoj tački distributivnog sistema i ispitano je ispunjenje kriterijuma sigurnosti „n-1“ za sve elemente distributivne mreže. Kroz analizu postojećeg stanja ukazano je na „uska grla“ mreže na DP Elektrodistribucija Beograd, odnosno opterećenja elemenata izvan granica definisanih „Pravilima o radu DS“, vrednosti napona izvan granica ±10% nazivnog napona, ispadi elemenata kod kojih nije moguće obezbediti sigurno napajanje, kao i gubici po svim 10 kV, 20 kV i 6 kV izvodima iz TS 110/h kV i 35/10 kV. Kako bi postojeća distributivna mreža prihvatila buduća opterećenja, uz uvažavanje pojave budućih distribuiranih izvora el. energije, neophodno je bilo formirati prognozu opterećenja postojećih i budućih korisnika el. energije, kroz svaku etapu perspektivnog perioda za koji se izrađuje plan razvoja (2026-2033, sa sagledavanjem prilika u 2043. godini). Prognoza opterećenja je formirana za različito definisane kategorije korisnika el. energije: domaćinstva, direktno prognozirani kupci i ostali virmanski kupci (kupci na srednjem naponu 35 kV, kupci na srednjem naponu 10 kV, mali virmanski kupci i javno osvetljenje). Kroz direktno prognozirane kupce sagledani su svi postojeći korisnici el. energije čija je potrošnja u prethodnih godinu dana bila iznad 2.000.000 kWh ili izmerena maksimalno mesečno opterećenje veće od 500 kW, ali i budući korisnici el. energije čija je odobrena jednovremena snaga veća od 500 kW i čija je pojava u budućnosti izvesna. Za sve ostale buduće korisnike el. energije čija je pojava još uvek neizvesna ili se ne zna dinamika ulaska u pogon formirana je posebna grupa direktno prognoziranih kupaca. Kroz ovako formiranu prognozu potrošnje sagledana je prostorna raspodela budućih opterećenja na osnovu veze korisnik el. energije – napojna TS H/0,4 kV (ili mesto merenja H kV). Na osnovu formirane prognoze opterećenja i stanja postojeće mreže, formiran je skup investicija koje je neophodno realizovati do kraja perspektivnog perioda (2033. godina, odnosno perspektivna 2043. godina), kako bi buduća mreža zadovoljila sve tehničke kriterijume. Predložene investicije obuhvatile su izgradnju novih objekata TS 110/h kV i 35/10 kV, kablovskih i nadzemnih deonica 35, 20 i 10 kV. Na ovaj način formirana je ciljna mreža iz 2033. godine, odnosno iz 2043. godine. Dinamika realizacije svake pojedinačne investicije je određena na osnovu predložene metodologije za rangiranje investicija. Metodologija uzima u obzir investicije koje se realizuju zbog: rasterećenja elemenata, dovođenja napona u dozvoljene granice, zamene elemenata zbog isteka životnog veka i investicije u cilju ispunjenja kriterijuma sigurnosti „n-1“. Osim razloga zbog kojih se realizuju, investicije su podeljene i na osnovu elemenata distributivne mreže (transformatori 110/h kV i 35/10 kV, kablovski vodovi, SKS i nadzemni vodovi naponskog nivoa 35, 20 i 10 kV). Svakoj investiciji se dodeljuje ponder po metodologiji koja je definisana na osnovu razloga njene realizacije i predloženog elementa koji se ugrađuje. Na ovaj način za svaku etapu perspektivnog perioda formira se skup investicija koje je neophodno realizovati na osnovu njihovog prioriteta, odnosno formiranog pondera. U okviru planiranja razvoja mreže na DP Elektrodistribucija Beograd analizirani su i: kapacitet mreže u pogledu prihvatanja novih obnovljivih izvora energije, mogućnost prihvatanja novih punjača za električne automobile, uticaj toplotnih pumpi i druge analize.

Ključne reči: distributivne mreže, modelovanje, prognoza opterećenja, planiranje razvoja mreže